|
Başlangıç
İnsanlık ailesinin tüm üyelerinin niteliğindeki onuru ve eşit ve
ayrılmaz haklarını tanımanın dünyada özgürlük, adalet ve barışın temeli
olduğunu,İnsan haklarını göz arda ederek hor görmenin insanlık vicdanını
yaralayan barbarca eylemlerle sonuçlandığını ve insanlığın söz ve inanç
özgürlüğüyle korku ve yokluktan arınma özgürlüğünden yararlanacağı bir dünyanın her kesin en yüksek beklentisi olduğunun ilan edilmiş
bulunduğunu, İnsanın zorbalık ve baskıya karşı son bir yol olarak
ayaklanmaya baş vurmak zorunda bırakılmaması için, insan haklarının
hukuk düzeniyle korunmasını gerektiğini, Uluslararasında dostça ilişkiler geliştirmeyi özendirmenin temel olduğunu Birleşmiş Milletler
Haklarının Birleşmiş Milletler Antlaşması’nda temel insan haklarına,
insan kişiliğinin onur ve değerine, erkekler ve kadınların hak
eşitliğine olan inancını yeniden belirttiğini ve daha geniş bir özgürlük içinde toplumsal gelişme ve daha iyi bir yaşam düzeyi sağlamaya karar
vermiş olduğunu, Üye Devletlerin Birleşmiş Milletlerle iş birliği
içinde, insan haklarının temel özgürlüklerin evrensel olarak saygı görüp
gözetilmesini sağlamayı yükümlendiklerini, Bu hak ve özgürlükler
konusunda ortak bir anlayış oluşturmanın bu yükümlülüğünün tam olarak gerçekleşmesi için büyük önem taşıdığını göz önüne alarak,
Genel Kurul,
Toplumun her bireyi ve her organının bu bildirgeyi sürekli göz
önünde bulundurarak eğitim ve öğretim yoluyla bu hak ve özgürlüklere
saygıyı geliştirmeye ve ulusal ve uluslararası geliştirici önlemlerle
gerek üye Devlet hakları, gerekse bu Devletlerin yargı yetkisi içindeki
ülkelerin halkları arasında bu hak ve özgürlüklerin evrensel ve etkin
bir biçimde tanınıp gözetilmesini sağlamaya çaba göstermeleri amacıyla
tüm halk ve uluslar için bir ortak başarı ölçüsü olarak bu insan hakları
evrensel bildirgesini ilan eder.
Madde 1- Her insan özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğar. Akıl ve
vicdanla donatılmış olup birbirine karşı kardeşlik anlayışıyla davranır.
Madde 2- Herkes; ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal ya da başka bir
görüş, ulusal ya da toplumsal köken, mülkiyet, doğuş ya da benzeri başka
bir statü gibi herhangi bir ayrım gözetilmeksizin bu bildirgede öne
sürülen tüm hak ve özgürlüklere sahiptir.
Ayrıca ister bağımsız olsun, ister vesayet altında ya da kendi kendine
yönetmeyen bir ülke olsun, ister başka bir egemenlik sınırlaması altında
bulunsun, bir kimsenin uyruğunda bulunduğu ülke ya da alanın
siyasal,hukuksal ya da uluslararası statüsüne dayanılarak hiçbir ayrım
gözetilemez.
Madde 3- Herkesin yaşama ve kişi özgürlüğü ve güvenliğine hakkı vardır.
Madde 4- Kimse, kölelik ya da kulluk altında tutulamaz; kölelik ve köle
ticareti her türüyle yasaktır.
Madde 5- Hiç kimseye işkence ya da zalimce, insanlık dışı ya da onur
kırıcı davranış ya da ceza uygulanamaz.
Madde 6- Herkesin, nerede olursa olsun yasa önünde kişi olarak tanınma
hakkı vardır.
Madde 7- Herkes yasa önünde eşittir ve herkesin ayrım gözetilmeksizin
yasa tarafından eşit korunmaya hakkı vardır. Herkes, bu Bildirgeye
aykırı herhangi bir ayrımcılığa ve ayrımcılık kışkırtıcılığına karşı
eşit korunma hakkına sahiptir.
Madde 8- Herkesin anayasa ya da yasayla tanınmış temel haklarını
çiğneyen eylemlere karşı yetkili ulusal mahkemeler eliyle etkin bir
yargı yoluna başvurma hakkı vardır.
Madde 9- Hiç kimse keyfi olarak yakalanamaz, tutuklanamaz ve sürgün
edilemez.
Madde 10- Herkesin, hak ve yükümlülükleri belirlenirken ve kendisine
herhangi bir suç yüklenirken tam bir eşitlikle bağımsız ve yansız bir
mahkeme tarafından hakça ve açık yargılanmaya hakkı vardır.
Madde 11-
1. Kendisine suç yüklenen herkesin, savunması için gerekli olan tüm
güvencelerin tanındığı bir açık yargılanma yoluyla yasaya göre suçluluğu
kanıtlanana değin suçsuz sayılma hakkı vardır.
2. Hiç kimse işlendiği sırada ulusal ya da uluslar arası hukuka göre bir
suç oluşturmayan herhangi bir eylem ya da kusurdan dolayı suçlu
sayılamaz. Kimseye suçun işlendiği sırada uygulanabilecek olan cezadan
daha ağır bir ceza verilemez.
Madde 12- Kimsenin özel yaşamı, ailesi, konutu ya da haberleşmesine
keyfi olarak karışılamaz, şeref ve adına saldırılamaz. Herkesin, bu gibi
karışma ve saldırılara karşı yasa tarafından korunma hakkı vardır.
Madde 13-
1. Herkesin bir Devlet sınırları içinde yer değiştirme ve oturma
özgürlüğüne hakkı vardır.
2. Herkes, kendi ülkesi de dahil, herhangi bir ülkeden ayrılma ve
ülkesine dönme hakkına sahiptir.
Madde 14-
1. Herkesin, zulüm altında başka ülkelere sığınma ve sığınma
olanaklarından yararlanma hakkı vardır.
2. Gerçekten siyasal nitelik taşımayan suçlardan ya da Birleşmiş
Milletlerin amaç ve ilkelerine aykırı eylemlerden doğan kovuşturma
durumunda bu haktan yararlanılamaz.
Madde 15-
1. Herkesin bir uyrukluğa hakkı vardır.
2. Kimse keyfi olarak uyrukluktan yoksun bırakılamaz. Kimsenin
uyrukluğunu değiştirme hakkı yadsınamaz.
Madde 16-
1. Yetiştin erkeklerle kadınların, ırk, uyrukluk ya da din bakımından
herhangi bir sınırlama yapılmaksızın evlenme ve aile kurmaya hakkı
vardır.
Evlenirken evlilik sırasında ve evliliğin bozulmasına ilişkin hakları
eşittir.
2. Evlilik, ancak istekli eşlerin özgür ve tam oluruyla yapılır.
3. Aile, toplumun doğal ve temel birimidir ve toplum ve Devlet
tarafından korunur.
Madde 17- 1. Herkesin, tek başına ya da başkalarıyla birlikte, mülkiyet
hakkı vardır.
4. Kimse keyfi olarak mülkiyetinden yoksun bırakılamaz.
Madde 18- Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne hakkı vardır. Bu
hak, din ya da inancını değiştirme özgürlüğünü ve din ya da inancını,
tek başına ya da topluca ve açık ya da özel olarak öğretme, uygulama,
ibadet ve gözetim yoluyla açıklama özgürlüğünü içerir.
Madde 19- Herkesin görüş ve anlatım özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak,
karışmasız görüş edinme ve hangi yoldan ve hangi ülkede olursa olsun
bilgi ve düşünceleri arama, alma ve yayma özgürlüğünü içerir.
Madde 20-
1. Herkes, barışçı toplanma ve dernek kurma hakkına sahiptir.
2. Hiç kimse, bir derneğe girmeye zorlanamaz.
Madde 21-
1. Herkes, doğrudan ya da özgürce seçilmiş temsilciler aracılığıyla
ülkesinin yönetimine katılma hakkına sahiptir.
2. Herkesin, ülkesindeki kamu hizmetlerine eşit girme hakkı vardır.
3. Halkın istemi, yönetim otoritesinin temelidir. Bu sistem, genel ve
eşit, gizli ve özgür oya dayalı dönemsel ve gerçek seçimlerle
belirtilir.
Madde 22- Herkesin bir toplum üyesi olarak, toplumsal güvenliğe hakkı
vardır. Ulusal çabalarla ve uluslararası işbirliği yoluyla ve her
Devletin örgüt ve kaynaklarına göre herkes onur ve kişiliğinin özgür
gelişmesinin ayrılmaz bir öğesi olarak ekonomik, toplumsal ve kültürel
haklarının gerçekleşmesi hakkına sahiptir.
Madde 23-
1. Herkesin çalışma işini özgürce seçme adil ve elverişli koşullarda
çalışma ve işsizliğe karşı korunmaya hakkı vardır.
2. Herkesin herhangi bir ayrım gözetilmeksizin eşit iş için eşit ücrete
hakkı vardır.
3. Herkesin kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır ve gereğinde
başka toplumsal korunma yollarıyla desteklenmiş bir yaşam sağlayacak
adil ve elverişli bir ücrete hakkı vardır.
4. Herkesin çıkarını korumak için sendika kurma ya da sendikaya üye olma
hakkı vardır.
Madde 24- Herkesin, iş saatlerinin makul ölçüde sınırlanması ve ücretli
dönemsel tatiller dahil, dinlenme ve boş zamana hakkı vardır.
Madde 25-
1. Herkesin, kendisi ve ailesinin sağlık ve gönenci için beslenme,
giyim, konut ve tıbbi bakım hakkı vardır. Herkes; işsizlik, hastalık,
sakatlık, dulluk, yaşlılık ve kendi denetiminin dışındaki koşullardan
doğan geçim sıkıntısı durumunda güvenlik hakkına sahiptir.
2. Analar ve çocukların özel bakım ve yardım hakları vardır. Tüm
çocuklar evlilik için ya da evlilik dışı doğmuş olmalarına bakılmaksızın
aynı toplumsal korumadan yararlanır.
Madde 26-
1. Herkes, eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en azından ilk ve temel
eğitim aşamasında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve mesleksel
eğitim herkese açıktır. Yüksek öğrenim yeteneğe göre herkese eşit olarak
sağlanır.
2. Eğitim, insan kişiliğini tam geliştirmeye ve insan haklarına ve temel
özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır. Eğitim, tüm
uluslar, ırklar ve dinsel gruplar arasında anlayış, hoşgörü ve dostluğu
özendirmeli ve Birleşmiş Milletlerin barışı koruma yolundaki
etkinliklerini daha da geliştirmelidir.
3. Ana-babalar, çocuklarına verilecek eğitimi seçmede öncelikle hak
sahibidir.
Madde 27-
1. Herkes, topluluğun kültürel yaşamına özgürce katılma, sanattan
yararlanma ve bilimsel gelişmeye katılarak yararlarını paylaşma hakkına
sahiptir.
2. Herkesin yaratıcısı olduğu bilim, yazın ve sanat ürünlerinde doğan
manevi ve maddi çıkarlarının korunmasına hakkı vardır.
Madde 28- Herkesin bu bildirgede ileri sürülen hak ve özgürlüklerin tam
olarak gerçekleşeceği bir toplumsal ve uluslararası düzene hakkı vardır.
Madde 29-
1. Herkesin, kişiliğinin özgürce ve tam gelişmesine olanak veren
topluluğa karşı ödevleri vardır.
2. Herkes, hak ve özgürlüklerini kullanırken, ancak başkalarına hak ve
özgürlüklerinin tanınması ve bunlara saygı gösterilmesinin sağlanması ve
demokratik bir toplumda genel ahlak ve kamu düzeniyle genel gönenç
gereklerinin karşılanması amacıyla yasayla belirlenmiş sınırlamalara
bağlı olabilir.
3. Bu hak ve özgürlükler, hiçbir koşulda Birleşmiş Milletlerin amaç ve
ilkelerine aykırı olarak kullanılamaz.
Madde 30- Bu bildirgenin hiçbir hükmü, herhangi bir Devlet, grup ya da
kişiye burada ileri sürülen hak ve özgürlüklerden herhangi birinin yok
edilmesini amaçlayan herhangi bir etkinlikte ve eylemde bulunma hakkını
verir biçimde yorumlanamaz.
|
